Het leer- en groeiperspectief: benut het menselijk, informatie- en organisatiekapitaal

Welke factoren jagen blijvende waarde aan?

De vierde en laatste stap in de aanpak van Kaplan en Norton bepaalt welke factoren in het leer- en groeiperspectief van de balanced scorecard bijdragen aan blijvende en voortdurende creatie van waarde. De doelstellingen die je hier formuleert, moeten ervoor zorgen dat de combinatie van de aanwezige mensen, kennis, data, technologie en organiseervermogen de realisatie van de strategie niet alleen bevordert, maar aanjaagt.

3 soorten kapitaal

• Menselijk kapitaal: de beschikbaarheid van de vaardigheden, het talent en de kennis die nodig zijn om de strategie te ondersteunen.
• Informatiekapitaal: de beschikbaarheid van informatiesystemen, netwerken, data en infrastructuur die nodig zijn om de strategie te ondersteunen. Hier komt business intelligence in beeld.
• Organisatiekapitaal: het vermogen van de organisatie om het veranderproces dat nodig is om de strategie goed uit te voeren, te starten, te faciliteren en vol te houden.

Menselijk kapitaal versus informatiekapitaal

In de tabel hieronder zie je hoe twee van de drie soorten kapitaal verschillen. Organisatiekapitaal verbindt ze.

Medewerkers, technologie en cultuur ontwikkelen

In de praktijk proberen organisaties hun medewerkers, technologie en cultuur verder te ontwikkelen, maar laten ze die ontwikkeling meestal sturen door de managers van de functionele disciplines. Slechts enkele organisaties slagen erin deze ontwikkelingen nauwkeurig in lijn te brengen met hun strategie. Wie daarin slaagt, staat veel sterker in een competitieve omgeving.

Ga verder dan abstracte wensen

Om dit te bereiken moeten de opstellers van de strategy map verder gaan dan het benoemen van abstracte wensen, zoals competenties verhogen, onderhandelingsvaardigheden vergroten of de cultuur verbeteren. Ze moeten concreet worden en bijvoorbeeld aangeven welke specifieke competenties nodig zijn om de interne procesdoelstellingen te realiseren.

Succes stap voor stap afdwingen

De stapsgewijze aanpak van Kaplan en Norton is een beredeneerde, consequente manier om succes af te dwingen. Door oorzaak-gevolgrelaties te ontwikkelen schrijf je een soort script dat laat zien hoe de strategie in de tijd wordt gerealiseerd. Het maakt duidelijk welke waardepropositie je klanten moet bieden om de financiële doelstellingen te halen. Daaruit volgen de doelstellingen voor interne processen, en ten slotte de eisen waaraan medewerkers, technologie en cultuur moeten voldoen. Door voor elk perspectief doelstellingen te bepalen en van boven naar beneden te werken, ontstaat een samenhangende strategy map die het verhaal van de strategie vertelt.

Checklist: deugt je strategy map?

Het opstellen van de strategy map vereist veel zorg, maar de tijd is goed besteed: het topmanagement wordt gedwongen een standpunt in te nemen over vragen van essentieel strategisch belang. Een goede strategy map geeft een positief antwoord op de volgende acht vragen. Laat de strategy map:

1. de businessformule duidelijk zien?
2. een sluitend beeld van de strategie zien?
3. aannemelijke oorzaak-gevolgrelaties zien?
4. concrete strategische doelstellingen zien?
5. herkenbare kritieke succesfactoren zien?
6. een kapstok zien voor de besturing van de verandering en de uitvoering?
7. een opstap zien naar meetbare prestatie-indicatoren?
8. een manier zien om de strategie te communiceren?

Verder lezen

• De balanced scorecard: het model en de vier perspectieven.
• Datageletterdheid: een kerncompetentie voor leren en groei.
• Innovatie en continu verbeteren.

Bronnen

• Kaplan, R.S. en Norton, D.P. (2004): Strategy Maps: Converting Intangible Assets into Tangible Outcomes. Harvard Business School Press.

Over de auteur

Thomas Abramse

Thomas heeft een rijke achtergrond in data-analyse en datagedreven werken, als analist en als manager. Binnen het team is hij de verbinder: hij luistert goed naar klanten en zet enen en nullen om in iets persoonlijks dat daadwerkelijk tot verbetering leidt.

Over Diamond Decisions

Diamond Decisions helpt organisaties beter te worden door betere beslissingen mogelijk te maken. We starten niet bij data, dashboards of AI, maar bij de beslissing die beter moet, en bouwen van daaruit terug naar KPI’s, data en technologie. Dat doen we in vier stappen: inspiratie en alignment, business modeling, analytics en dataplatform en datagedreven beslissers. Zo zorgen we dat BI en AI geen IT-project blijven, maar elke dag waarde opleveren.