De kern in het kort
- De vijf aanjagers zijn: organiseer feedback, neem je verantwoordelijkheid, blijf integraal kijken, vergroot de veranderingsgezindheid en omarm transparantie.
- Feedback vraagt om een veilige leeromgeving waarin leidinggevenden zelf het goede voorbeeld geven.
- Zodra verantwoordelijkheid wordt afgeschoven, maakt teamwerk plaats voor verkokering: iedereen blijft op zijn eigen eilandje.
- Transparantie van data is de poort naar snelle verbeteringen en zorgt voor een zelfreinigend en zelfverbeterend vermogen.
- Nieuw gedrag institutionaliseren is een kwestie van lange adem: ‘we doen dit een jaar en evalueren dan’ levert weinig op.
1. Organiseer feedback
Nummer één is feedback organiseren. Het belangrijkste is een veilige leeromgeving, waarin mensen met respect voor collega’s altijd kunnen zeggen wat ze vinden. Als leidinggevende moet je zelf het goede voorbeeld geven. Mensen moeten ook kunnen zeggen wat ze van een ander vinden: niet als persoon, maar van hoe hij zich gedraagt tegenover de klant. Het gaat om attitude en mentaliteit, met als doel elkaar verder te helpen.
Dit is voor veel organisaties een van de moeilijkste dingen. Of ze ermee worstelen is de vraag, want dan zouden ze zich ervan bewust moeten zijn dat het een probleem is. Het is basaler: de meeste organisaties en managers snappen gewoonweg niet hoe belangrijk feedback is.
2. Neem je verantwoordelijkheid
Het is stuitend om te zien hoeveel afschuifgedrag er in organisaties plaatsvindt. Eerst moeten andere afdelingen iets doen, of er moet eerst iets anders gebeuren, voordat mensen bereid zijn zelf te veranderen: ‘ja, maar dan moet IT eerst zorgen dat het systeem goed is.’ Daar lekt heel veel energie weg. De vraag is: wacht je op een ander, of begin je bij jezelf? Blijf handelen vanuit je eigen invloedscirkel en vergroot die zoveel mogelijk.
Zodra je verantwoordelijkheid afschuift, heb je het niet meer over teamwerk maar over verkokering. Iedereen blijft op zijn eigen eilandje zitten, en het gevoel van ‘we gaan het samen oplossen’ ontbreekt organisatiebreed.
3. Blijf integraal kijken
Mensen vinden het doorgaans heel moeilijk om alle aspecten van de organisatie integraal aan te vliegen: procesmanagement, datamanagement, informatiemanagement, IT, maar ook marketing of HR. Integraal kijken komt grotendeels neer op procesdenken, en ook bewegingen als Total Quality Management (TQM) benadrukken de noodzaak om naar het geheel te blijven kijken. Mensen moeten ervaren dat ze integraal onderdeel zijn van de organisatie. Ze moeten boven hun individuele werkzaamheden kunnen uitstijgen en zien wat er in het langere proces gebeurt.
Pas als die integrale blik er is, kun je verwachten dat mensen meedenken en dat hun leren samenvalt met het belang van de totale organisatie. Naarmate er meer overzicht ontstaat, zien mensen welke taken steeds terugkomen, welke ze beter kunnen automatiseren en welke activiteiten ze bij de klant kunnen neerleggen. Pas door zicht op het totaal komen innovaties als selfservice via een app aan het licht.
4. Vergroot de veranderingsgezindheid
Succesvolle datacratische organisaties weten dat de organisatie er morgen anders uit kan zien dan vandaag. Veel organisaties worden beheerst door de klassieke angst voor verandering en zetten zich schrap bij elke wijziging. Het helpt wellicht als mensen zich realiseren dat ze al hun hele leven PDCA-cirkels doorlopen. Door verandering vaker, sneller en beter met data te onderbouwen wordt het leren alleen maar accurater, en neemt het aanpassingsvermogen van mensen en organisaties steeds verder toe.
5. Omarm transparantie
Transparantie wordt de standaard voor verandering. Door data komt aan het licht hoe het werkelijk zit. In veel bedrijven en instellingen heerst angst voor transparantie. Maar het omarmen ervan is wezenlijk en vormt in feite de kern van het datacratisch invoeren van cycli voor continu verbeteren.
Neem de routes die patiënten met een beroerte in een ziekenhuis afleggen. Er moet een kritisch tijdpad worden gehaald, en de data over patiëntenroutes wordt steeds meer openbaar. Kiezen chirurgen of neurologen ervoor om in zo’n spoedtraject niet maximaal efficiënt te handelen, dan zullen zij zich steeds meer moeten verantwoorden, in de toekomst niet zozeer aan hun ziekenhuisdirectie als wel aan de patiënt.
Datacratisch werken zorgt voor een zelfreinigend en zelfverbeterend vermogen in de organisatie.
Eilandjescultuur versus datacratische cultuur
De vijf aanjagers en wat ze vervangen.
Eilandjescultuur
Datacratische cultuur
Feedback geven
Onveilig, dus afwezig
Veilig en georganiseerd
Eigenaarschap
Afgeschoven op anderen
Beginnen bij jezelf
Blik
Eigen taak of afdeling
Het hele proces
Verandering
Angst en schrap zetten
Normaal, onderbouwd met data
Data
Afgeschermd
Zichtbaar voor iedereen
Vijf tips voor het institutionaliseren van nieuw gedrag
Wil je blijven leren, je snel blijven aanpassen en je verbetercultuur bewaken, dan moet je er regelmatig en actief in investeren.
- Blijf uitzoomen. Kijk welke nieuwe technologieën opkomen en start regelmatig een nieuwe grote PDCA-cyclus op basis van een of twee veelbelovende.
- Bewaak de continuïteit van je diensten. Zorg dat kwaliteit en leverbetrouwbaarheid in orde blijven, en bepaal zelf in welke verhouding je producten ontwikkelt vanuit de nieuwe PDCA en levert op de ‘oude’, betrouwbare manier.
- Selecteer op kerncompetenties die helpen bij continu verbeteren. Zoek medewerkers die worden gedreven door passie, data, conscious control en autonomie, en blijf investeren in hun vaardigheden.
- Werk aan een mindset van verbeteren en leren door de juiste verhalen te blijven vertellen, ook over experimenten die hebben gefaald.
- Wees congruent. Blijf doorlopend leren en zorg dat je eigen gedrag als leidinggevende overeenkomt met de waarden die je wilt overbrengen.
Praktijkvoorbeeld: gemeente Rotterdam
Bij de gemeente Rotterdam is binnen het NPRZ-programma een stuurgroep opgericht om de lange lijn van het verbeterprogramma vast te houden. Mark de Kort van NPRZ: ‘Het was van meet af aan duidelijk dat je dit programma er niet even bij doet. Wij gaan dit heel lang doen en bijten ons erin vast. Na 2,5 jaar hebben we heel veel resultaten geboekt. Maar nog belangrijker: er is een hele nieuwe manier van werken ontstaan. Er is sprake van een echte cultuuromslag.’
Hoe Diamond Decisions de cultuuromslag ondersteunt
Diamond Decisions combineert methode en gedrag. Bij business modeling creëren we de integrale blik op het proces, met data-analyse maken we resultaten transparant, en we coachen beslissers in het geven van feedback en voorbeeldgedrag.
Conclusie
Nieuw gedrag institutionaliseren is geen kwestie van dikke mappen vol competentieprofielen aanleggen. Het is wat dagelijks gebeurt: mensen leren het meest door voorbeeldgedrag te kopiëren. Blijvend leren is vooral een kwestie van lange adem. Houd scherp in het vizier wat op langere termijn nodig is en organiseer de steun van mensen die er ook op lange termijn blijven.
Spreek de auteur
Daan van BeekDiamond Decisions
Bespreek je vraag met Daan
Vertel waar beslissingen in jouw teams nu blijven hangen. In een vrijblijvend gesprek verkennen we hoe iedereen dagelijks beter beslist met data.
Plan een kennismaking →Stap 4 van onze aanpak
Decision Makers
Van data naar dagelijks betere beslissingen, in elk team.
Bekijk Decision Makers →Veelgestelde vragen
01
Wat zijn de vijf aanjagers van datacratisch werken?
Feedback organiseren, verantwoordelijkheid nemen, integraal blijven kijken, de veranderingsgezindheid vergroten en transparantie omarmen. Samen voorkomen ze verkokering en een eilandjescultuur.
02
Waarom is transparantie zo belangrijk?
Omdat data aan het licht brengt hoe het werkelijk zit. Als resultaten voor iedereen zichtbaar zijn, ontstaat een zelfreinigend en zelfverbeterend mechanisme: mensen verantwoorden hun prestaties en verbeteren sneller.
03
Wat is het verschil tussen een BI-tool invoeren en datacratisch werken?
Een BI-tool levert cijfers. Datacratisch werken is een cultuur waarin mensen elkaar feedback geven, verantwoordelijkheid nemen, het hele proces zien en handelen op gedeelde, transparante data. De tool is een middel; het gedrag maakt het verschil.
04
Hoe institutionaliseert een mkb-bedrijf nieuw gedrag?
Door als eigenaar of leidinggevende het voorbeeld te geven, elke week dezelfde cijfers met het team te bespreken, verhalen te vertellen over successen en mislukte experimenten, en het jaren vol te houden in plaats van één jaar.
Verder lezen
Over de auteur
Over Diamond Decisions
Diamond Decisions helpt organisaties beter te worden door betere beslissingen mogelijk te maken. We starten niet bij data, dashboards of AI, maar bij de beslissing die beter moet, en bouwen van daaruit terug naar KPI’s, data en technologie. Dat doen we in vier stappen: inspiratie en alignment, business modeling, analytics en dataplatform en datagedreven beslissers. Zo zorgen we dat BI en AI geen IT-project blijven, maar elke dag waarde opleveren.


