Wat is informatietechnologie? Betekenis, 4 stadia en 25 IT-trends

Wat is IT en wat is ICT?

Informatietechnologie slim toepassen wordt voor ieder bedrijf steeds kritischer en van steeds groter strategisch belang. Dat gaat niet alleen om de technologie zelf, want die krijgen we meestal wel aan de praat. Het gaat vooral om de afstemming tussen business en IT: de mate waarin het IT-team de business en de bedrijfsprocessen kent, en andersom, de mate waarin de business de wereld van IT begrijpt. Daar zit de crux: IT niet als sluitstuk, maar als enabler van de digitale transformatie.

We gebruiken de afkortingen IT en ICT vaak door elkaar. Toch verschillen ze in definitie:

• IT staat voor informatietechnologie en verwijst naar het volledige informatiedomein. Dat omvat de hardware, software, randapparatuur en netwerken, met als doel elektronisch gegevens op te slaan, te beschermen, op te halen en te verwerken ter ondersteuning van bedrijfsprocessen. Het is een veelomvattend gebied met veel subspecialismen.
• ICT is de afkorting van informatie- en communicatietechnologie. De term wordt gebruikt om te benadrukken dat telefonie en media ook binnen het verantwoordelijkheidsgebied van het informatiedomein liggen.

IT versus ICT

De twee afkortingen naast elkaar.

Actuele IT-vraagstukken

• Wat houden digitale disruptie en digitale transformatie precies in, wat kunnen ze voor je bedrijf betekenen en hoe geef je ze een plek in de IT-visie en -strategie?
• Hoe zorg je dat je organisatie veel sneller kan veranderen en nieuwe technologieën snel, effectief en efficiënt kan omarmen om de concurrentie voor te blijven?
• Welke IT-governance, IT-competenties en IT-organisatie heb je in de toekomst nodig om sturing te geven aan de versnelling en kwaliteit van nieuwe applicatieplatformen?
• Hoe voorkom je een wildgroei aan losse cloudapplicaties die een nieuwe verkokering vormen en integraal samenwerken belemmeren?
• Hoe kan IT worden gebruikt om dashboards en voorspellende analyses te maken die beslissers adequaat informeren over de voortgang van de strategie?

De 4 stadia: een historisch perspectief

Het belang van IT voor ieder bedrijf is in de loop der jaren sterk gegroeid. Dat laat zich ook verklaren uit de stadia die organisaties hebben doorlopen. Elk stadium beslaat grofweg een periode van vijf jaar of meer, en ze worden steeds korter. Je kunt ze niet hard aan een tijdvak koppelen, omdat het moment van overgang per bedrijf verschilt.

1. IT puur gericht op technologie. Vanuit haar technologie-expertise heeft IT de lead bij het selecteren en beschikbaar stellen van technologie en applicaties. De inzet van nieuwe technologie wordt vooral gedreven door kostenbesparing. De rapportage richt zich op servicelevels: beschikbaarheid en robuustheid. De CIO rapporteert vaak aan de CFO.
2. Servicegerichte dienstverlening. De business komt meer in de lead en IT luistert beter naar de behoeften van gebruikers en afdelingen. Nieuwe technologie wordt meer gedreven door gebruiksgemak, naast kostenbesparing. Tevredenheid wordt toegevoegd aan de servicelevels. De CIO rapporteert vaak aan de commercieel directeur of de directeur operations.
3. Nieuwe IT-diensten en cloud. De focus verschuift naar het versnellen van de levering van nieuwe diensten, onder andere met cloudoplossingen. Nieuwe technologie wordt gedreven door gebruiksgemak, kostenbesparing en leveringssnelheid en -omvang. De CIO levert ook metrics over leveringssnelheid en rapporteert vaak aan de CEO.
4. Proactief adviseren over IT-trends. Business en IT nemen samen de lead. IT adviseert de business proactief over opkomende trends en de kansen die ze bieden. Nieuwe technologie wordt vooral gedreven door het vergroten van de toegevoegde waarde van het bedrijf. De rapportage geeft ook inzicht in innovatiekracht. De CIO krijgt steeds vaker een structurele plek in de directie.

Ontwikkel een gezonde visie op IT

De gewenste rol van informatietechnologie verschuift van serviceprovider naar business enabler en adviseur digitale transformatie. Dat vraagt andere competenties in de IT-organisatie, op het gebied van verandermanagement, (IT-)innovatie, agile en scrum, business process management, datamanagement en business intelligence, en security en architectuur.

Waar in het verleden 90% van de interne IT-resources naar ‘run the business’ ging en 10% naar vernieuwing, is een omslag nodig waarbij 90% wordt besteed aan vernieuwing en business alignment en nog maar 10% aan ‘run the business’.

Infrastructuur is een commodity geworden

Om die omslag te bereiken is het dringend gewenst om infrastructuurdiensten te baseren op cloud-, virtuele en as-a-servicetechnologieën en de operationele uitvoering bij servicepartners onder te brengen. Infrastructuurdiensten zijn een commodity geworden, vergelijkbaar met gas, water en licht, en servicepartners kunnen door schaalvergroting zeer kostenefficiënte oplossingen realiseren. De interne IT-organisatie kan zich dan volledig richten op het versnellen van de ontwikkeling van:

• Nieuwe businessmodellen: de bekendste methode om een verdienmodel te beschrijven is het business model canvas, in negen bouwstenen. Zie businessmodel.
• Lean bedrijfsprocessen: lean is de verbetermethode bij uitstek, omdat die operational excellence, customer intimacy en product leadership op een hoger plan tilt.
• E-workstyle: nieuwe applicatiefuncties en meer aandacht voor nieuwe IT-subspecialismen die leiden tot een effectieve en efficiënte digitale manier van werken.
• BI en data analytics: professioneler gebruik van beschikbare data en informatie om de organisatie beter te sturen en wendbaarder te maken. Zie business intelligence.

De 25 belangrijkste IT-trends

Het tempo en het aantal nieuwe ontwikkelingen in de IT nemen snel toe. Het overzicht hieronder is een niet-uitputtende lijst van ontwikkelingen waarmee je bedrijf, en je IT-discipline in het bijzonder, wordt geconfronteerd.

1. IoT: het internet of things koppelt apparaten aan het internet. Dat maakt proactief en efficiënter onderhoud, monitoren en bedienen op afstand en het op afstand uitbreiden van functionaliteit mogelijk.
2. CRM: een geïntegreerde set functionaliteiten voor sales, marketing en service. Klantgegevens centraal registreren is niet het doel, maar het startpunt om te analyseren waar de verbetermogelijkheden liggen.
3. Big data: de exponentiële groei van data uit sociale media, het internet of things en interne systemen met ongestructureerde data. Zie big data.
4. Workflowmanagement: papieren procedures omzetten naar digitale workflows, met een betere doorlooptijd, beter inzicht in de status en geen zoektijden.
5. Sociale media: gerichter marketing bedrijven dan met traditionele middelen: naamsbekendheid vergroten, specifieke doelgroepen aanspreken, klantperceptie opvangen en reviews verzamelen.
6. Enterprise portals: de ingang voor klanten en partners voor interactie met het bedrijf, van informatie opvragen en delen tot bestellen en service.
7. Marketing intelligence: structureel informatie over de markt verzamelen en analyseren, niet om die als nieuws onder het management te verspreiden, maar om onderbouwde voorstellen te doen over hoe het bedrijf moet reageren.
8. Business intelligence: interne en externe data gestructureerd verzamelen en analyseren om betere beslissingen te nemen. Met selfservice-BI verschuift het zwaartepunt van IT naar de business. Zie business intelligence.
9. Artificial intelligence: AI-toepassingen die leren van input van en interactie met mensen, bijvoorbeeld in contactcenters, bij de eerste beoordeling van sollicitaties en bij monitoring. Generatieve AI is sterk in opkomst. Ethiek is een heel belangrijk aspect.
10. E-learning: trainingen in nieuwe software verlopen efficiënter en effectiever: de trainer stelt het materiaal één keer samen en cursisten volgen of herhalen het op een zelfgekozen moment.
11. IT-innovatie: de snelheid waarmee nieuwe technologieën beschikbaar komen neemt alleen maar toe. Het wordt noodzaak om je structureel in IT-innovatie te verdiepen en te experimenteren.
12. IT-governance: goede afspraken over de samenwerking tussen business en IT en over de prioritering van softwareontwikkeling. De inspanning die dat aan de businesskant vraagt, wordt nog te vaak onderschat.
13. Cybersecurity: cybercrime is dagelijks in het nieuws. Bedrijven moeten meer doen, niet alleen met securitytechnologie maar ook door de awareness bij medewerkers te vergroten.
14. Relatiemanagement: periodieke afstemming met proceseigenaren om structureel feedback te krijgen op de dienstverlening en samen nieuwe initiatieven te starten. Schaduw-IT voorkomen is een belangrijke drijfveer.
15. Verandermanagement: de snelheid waarmee organisaties nieuwe processen en systemen kunnen adopteren wordt meer een bottleneck dan het ontwikkelen van nieuwe software. Zie verandermanagement.
16. Projectportfoliomanagement: sturing geven aan alle kandidaat- en lopende business- en IT-projecten die nodig zijn om de strategie in te vullen. Rapporteren is niet het doel, maar een middel om besluitvorming te faciliteren.
17. Enterprise-architectuur: zorgen dat applicaties, data en technische infrastructuur aansluiten op de bedrijfsdoelen en -processen. Gedetailleerde architectuurplaten mogen geen doel op zich zijn. De de-factostandaard is TOGAF.
18. Lean procesmanagement: bedrijfsprocessen continu verbeteren vanuit klantperspectief en verspilling elimineren. Een de-factostandaard is lean six sigma.
19. Agile en scrum: de tegenhanger van de traditionele watervalmethode. Scrum is een iteratief proces met sprints van maximaal drie of vier weken waarin werkende functionaliteit wordt opgeleverd.
20. DevOps: een lean werkwijze waarbij ontwikkel- en beheerteams niet in silo’s opereren maar geïntegreerd zijn. Aanpassingen op basis van klantfeedback kunnen veel sneller worden opgepakt.
21. Enterprise application integration (EAI): technologie om efficiënt gegevens uit te wisselen tussen bedrijfsapplicaties, vaak middleware genoemd. Je legt gegevens één keer bij de bron vast en deelt en hergebruikt ze geautomatiseerd.
22. Virtual solutions: virtualisatie van werkplek, server, opslag en netwerk, met eenvoudiger vervanging van fysieke apparatuur, efficiënter beheer en beter gebruik van resources.
23. As a service: data, applicaties, infrastructuur en security die in de public cloud draaien: PaaS (platform), SaaS (software), IaaS (infrastructuur) en SECaaS (security).
24. Mobile en apps: het gebruik van de mobiele telefoon neemt toe ten opzichte van de pc. Klanten en collega’s willen op hun smartphone opvragen, invoeren, bestellen en afrekenen.
25. Cloud: bij een private cloud is het bedrijf eigenaar van hardware en software en heeft het controle over de locatie van het datacenter. Bij een public cloud gebruikt het bedrijf hardware en software in abonnementsvorm, en bepaalt de leverancier waar applicaties draaien en data is opgeslagen.

Om ordening en keuze aan te brengen moet je deze trends structureren en prioriteren door je IT-visie en IT-strategie uit te werken in afstemming met de bedrijfsstrategie. Alleen dan is het mogelijk om de juiste dingen in de juiste volgorde te blijven doen.

Verder lezen

• Business intelligence: van data naar betere beslissingen.
• Internet of things: apparaten gekoppeld aan het internet.
• Artificial intelligence: wat het is en wat het betekent.
• Verandermanagement: adoptie als bottleneck.

Over de auteur

Dick Pouw behaalde zijn MBA bij Business School Nederland. Hij heeft ruim 20 jaar ervaring als veranderaar op het gebied van customer care, IT en business intelligence, onder meer als interim lijn- en transitiemanager in de semioverheid, retail en media.

Over Diamond Decisions

Diamond Decisions helpt organisaties beter te worden door betere beslissingen mogelijk te maken. We starten niet bij data, dashboards of AI, maar bij de beslissing die beter moet, en bouwen van daaruit terug naar KPI’s, data en technologie. Dat doen we in vier stappen: inspiratie en alignment, business modeling, analytics en dataplatform en datagedreven beslissers. Zo zorgen we dat BI en AI geen IT-project blijven, maar elke dag waarde opleveren.